RSS Feed!

Son Yazılar

Son Yorumlar

‘Sözlükçe’ bölümü arşivi

Ökaryot

Kelime köken olarak Yunanca “gelişmiş” anlamına gelen Eu- ön eki ile ceviz, fındık gibi kabuklu yemişleri anlatan “Karuon” (Eski Hint-Avrupa dillerinden gelme, “sert” anlamındaki “Kar” kelimesinden türetilmiş.) kelimesinden oluşur.

Biyolojik olarak:

Genetik madde olan DNA’sı bir zarla çevrilerek sitoplazmadan ayrılmış olan ve ayrıca evrensel organel olan ribozoma ek olarak özelleşmiş organeller içeren hücre tipini veya hücreleri bu özellikte olan canlıları ifade eder.

Devamı...

Homoloji

Ortak bir atadan türemiş olan türlerin yapısal benzerliklerine verilen genel ad.

Anatomik olarak, türler arasında ortak bir atadan evrimleşmeleri nedeniyle bulunan yapısal benzerlikler.

Homolog olarak tanımlanan yapılar, embriyonik gelişim kökenleri ve yapısal özellikleri benzerdir. Hücresel bileşimleri ve kökleri birbirine benzer; ancak işlevsel anlamda farklılıklar gösterebilirler. Örnek olarak fokun ön yüzgeci ve insan kolu verilebilir. (bknz. Analog organ)

Devamı...

Analoji

Kelime kökeni Latince “analogia” (türetilme 1640-1650 | ana: -e göre, logos) olan analoji terimi, özellikleri tamamen farklı iki yapı veya birimin benzer veya aynı görevleri yürütmesi durumunu ifade eder. Böyle yapılar “analog” olarak adlandırılır. Beyin ve bilgisayar gibi. Kısaca görevdeş; görevlerin benzer ancak yapı ve evrimsel kökenleri farklı şeklinde ifade edilebilir.
Devamı...

Davranış Bilimi Etoloji ve Öncüleri

_ Baba, neden bu kadar çok ötüyor?

_ Eşini ve yavrularını yedi fareler, o yüzden üzgün.

_ Kuşlar üzülür mü baba?

_ Herkes üzülür kızım…

Davranış kavramı, canlı organizmanın iç ve dış etkilere karşı gösterdiği her tür tepkiyi kapsar. Fizyolojik olarak organizmaya iç ve dış faktörler tarafından yöneltilmiş uyarılar organizma tarafından algılanır, yorumlanır ve geri bildirim olarak çevreye ve uyaranlara uyum göstermek için kullanılmaya çalışılır.
Devamı...

Anatomi

Anatomi, Yunanca’da “çıkarmak” anlamına gelen “ana” ve “kesmek” anlamına gelen “tome”den türetilmiş bir kelimedir.Canlıların yapısı ve düzeni ile ilgilenen bilim dalıdır.

Hayvanlarla ilgilenen hayvan anatomisi (zootomy) ve bitkilerle ilgilenen bitki anatomisi (phytonomy) olarak iki alt daldan oluşur.

Temel tıp bilimlerinden biri olan insan anatomisi ise insan vücudundaki organların tanımlanması, büyüklük, biçim gibi özelliklerinin ortaya konması, birbirleriyle olan ilişkilerinin belirlenmesi ve bunların hekimliğe uygulanmasıyla ilgili bilimsel uğraş alanıdır.

Anatomi vücut yapılarını ele alış biçimlerine göre çeşitli adlar alabilmektedir.

Anatominin alt bölümleri:

* Topografik anatomi: Vücut yapılarını bölge bölge inceleyen anatominin alt dalıdır.
* Sistematik anatomi: Vücut yapılarını organların biraraya gelmesiyle oluşan organ sistemleri düzeyinde ele alan anatomi dalı.
* Karşılaştırmalı anatomi: İnsan ile başka canlıların vücut yapılarındaki benzer ve farklı tarafları karşılaştırmalı olarak ele alan ve bunu insan anatomisinin daha iyi anlaşılmasında kullanan anatomi dalı.
* Klinik anatomi: Vücut yapılarının hastalıklara tanı koyma aşamasındaki rollerini ortaya koyan alt uğraş alanıdır.
* Nöroanatomi: Sinir sistemi anatomisi ile ilgili dalıdır.
* Gelişimsel anatomi: Embriyoloji
* Mikroskobik anatomi: Histoloji
* Patolojik anatomi (anatomopatoloji): Hastalıklı organları inceler…

Bakteriyoloji

Biyolojinin alt dalı olan mikrobiyolojiye özgü, bakterileri inceleyen biyoloji alt dalı. Genel olarak mikrobiyoloji ile eşdeğer anlamda kullanıldığı da olur.

Antonie van Leeuwenhoek’in 1676 yılında kendi yaptığı tek mercekli mikroskobu ile bakterileri gözlemlediğinde başladığı kabul edilir. “Bakteri” (bacterium) kelimesi çok sonradan, 1828 yılında Ehrenberg tarafından Yunanca “βακτηριον” (küçük çubuk) kelimesinden hareketle kullanılmıştır.

Resmi olarak bakteriyoloji, alg ve fotosentetik bakteriler üzerine çalışmalar yaparak “Bacillus” ve “Beggiota” gibi önemli bakteri türlerinin özelliklerini tanımlayan 19. yy bilimadamı Ferdinan Cohn tarafından başlatılmıştır.